Οίκοι αν…αξιολόγησης

   Πρόκειται για τους τρεις μεγάλους οίκους αξιολόγησης. Τη Standar&Poors (S&P), η Fitch και η Moody’s. Αμφότερες έχουν έδρα στην καρδιά του παγκόσμιου καπιταλισμού, τη Νέα Υόρκη. Έγιναν ευρέως γνωστές στη χώρα μας μετά το 2008 όταν κατέρρευσε η Lehman Brothers… Από τότε έχει ξεκινήσει ένας ανελέητος πόλεμος μεταξύ αυτών και των ευρωπαϊκών πιστωτικών ιδρυμάτων.

   Ποιος όμως ο ρόλος τους στην παγκόσμια οικονομία του σήμερα; Έχουν ίση μεταχείριση για όλες τις χώρες και επιχειρήσεις που εκδίδουν χρεόγραφα; Γιατί και η Ευρώπη να μην έχει ένα αντίστοιχο οίκο;

   Γενικά, η εικόνα τόσο μίας χώρας όσο και μίας μεγάλης εταιρίας που εκδίδει χρεόγραφα, δηλαδή ομολογίες για να δανειστεί, χρειάζεται πολλές παραμέτρους ώστε να αξιολογηθεί. Αυτές αφορούν το μάκρο και το μίκρο περιβάλλον. Ένας επενδυτής θα έπρεπε υπολογίσει όλες αυτές τις παραμέτρους, οι οποίες χρειάζονται ειδική εμπειρία και γνώση, προκειμένου να επενδύσει. Αυτή ακριβώς είναι και η αποστολή των οίκων. Με μία βαθμίδα αξιολογήσεων προσπαθούν να απεικονίσουν τον επενδυτικό κίνδυνο, δηλαδή με πόσο σιγουριά θα εισπράξει ο επενδυτής τα λεφτά του πίσω συν το νόμιμο τόκο. Τέλος, έχουν και άλλες επενδυτικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες.

   Στο θέμα της ισότητας στην αξιολόγηση μας βρίσκει με πάρα πολλές αμφιβολίες. Αυτές ξεκινάνε από την Enron και καταλήγουν στην περίπτωση της Lehman Brothers.  Όπως, είναι γνωστό από το 2008, η τράπεζα αντιμετώπιζε προβλήματα και αναζητούσε χρηματοδότες.  Ήταν επίσης έτοιμη να πωλήσει και ένα μεγάλο μερίδιο των μετοχών της προκειμένου να σωθεί. Από τον Ιανουάριο του 2008 μέχρι τον Σεπτέμβριο,  η μετοχή της είχε χάσει το  80% της αξίας της. Οι φήμες για ενδεχόμενη χρεωκοπία της οργίαζαν. Και, όμως, παρά το δυσμενές κλίμα και τις δυσοίωνες προοπτικές οι μεγάλοι Οίκοι Αξιολόγησης, δηλαδή η Moody's, η Fitch και η Standard & Poors, μια βδομάδα πριν την πτώχευσή της, που έγινε στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, την αξιολογούσαν με ΑΑΑ. Από εκείνη τη στιγμή έχουν περάσει στην αντεπίθεση υποβαθμίζοντας κυρίως τα ευρωπαϊκά κράτη και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Σήμερα μάλιστα μάθαμε πως απειλούν με νέα υποβάθμιση ακόμα και τη Γαλλία.

   Πολλοί υποστηρίζουν πως οι οίκοι αυτοί συνδέονται με κερδοσκοπικά κεφάλαια. Αυτή είναι και η αιτία που κάποιοι πέφτουν ¨στα μαλακά¨ και άλλοι σφυροκοπούνται αλύπητα προκαλώντας κοινωνική αναταραχή. Στον αντίλογο, οι οίκοι επειδή δεν λειτουργούν όπως η αγορά, δεν προεξοφλούν καταστάσεις και βασίζονται στα ήδη υπάρχοντα δεδομένα παρά στα μελλοντικά. Οπότε είναι καλό για την κατάσταση στη χώρα μας να μη τα φορτώνουμε όλα στους ξένους οίκους. Μέχρι την ώρα που βγήκαμε από τις αγορές ομολόγων, είχαμε καλή αξιολόγηση παρόλο που ξέρανε το μπάχαλο που επικρατεί εδώ. Ίσως να μην είχαν το πράσινο φως να υποβαθμίσουν ή μήπως κάτι άλλο…?

   Το τελευταίο ερώτημα πιστεύω αντανακλά σε ένα ακόμα δομικό πρόβλημα της Ευρωζώνης. Ένας οίκος αξιολόγησης εντός των τειχών θα έδινε σίγουρα άλλη ασφάλεια στις ευρωπαϊκές χώρες.

Sudden Dept!

   Το λαοφιλέστερο άθλημα είναι το ποδόσφαιρο! Πόσες φορές σας έχει τύχει να βλέπετε ένα αγώνα ισόπαλο και τελικά να κερδίζει κάποια ομάδα στην παράταση με ξαφνικό θάνατο; Αυτό το απρόβλεπτο ίσως να είναι και ένα μέρος της μαγείας του, σαν τη ζωή. Έτσι όντας δυναμική η ζωή πολλά πράγματα τελειώνουν ξαφνικά και απροειδοποίητα.

   Στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, μάθαμε μία μέρα ότι έχουμε πολύ μεγάλο χρέος. Ακούσαμε 1000 τρόπους για να το μειώσουμε, είδαμε 2 μνημόνια, άπειρα φοροεισπρακτικά μέτρα χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

   Και τώρα τι; Κερδίζει όλο και περισσότερο το σενάριο της διαγραφής ενός μεγάλου μέρους του δημοσίου χρέους μας, ήτοι 35–50%. Σε αυτό εξάλλου είναι υπέρ ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Αρκεί να αναλογιστείτε το κίνημα ¨ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ¨…

   Το παραπάνω σενάριο όσο βολικό και να ακούγεται, υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος. Όταν χορεύεις ένα ταγκό με το διάβολο… πρέπει να ξέρεις ένα πράγμα. Το τραγούδι κάποτε τελειώνει (ξαφνικά συνήθως) και μετά χάνεις. Το ίδιο ισχύει και με τις αγορές… οπότε είναι σημαντικό να μη σπαταλάμε το χρόνο άδικα σε δημαγωγίες και μικροπολιτικά συμφέροντα και να σώσουμε τη χώρα και το Ευρώ! Αλλιώς ένα πρωινό ξαφνικά πάλι θα δούμε να αλλάζει η ζωή μας άρδην. Για το πώς, το έχουμε περιγράψει σε προηγούμενη ανάρτηση (Ευρώ vs Δραχμή… σημειώσατε διπλό???).

Πως όμως ξέρουμε ότι τελείωσε ο χρόνος; Τι έπεται στη συνέχεια;

   Τόσο καιρό παρατηρούμε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να κωλυσιεργούν στη λήψη μίας οριστικής απόφασης για το ευρωπαϊκό χρέος συνολικά. Έχουμε ακούσει άπειρες φορές για συνομιλίες του Γάλλο-Γερμανικού άξονα χωρίς όμως να υπάρχει συμφωνία… Πιστεύετε πως είναι τόσο δύσκολο να τα βρουν; Ή μήπως σκέφτονται για την ευημερία της Ελλάδας; Χρόνο ήθελαν για να πουλήσουν τα ελληνικά ομόλογα από τις τράπεζες τους για να είναι λιγότερο εκτεθειμένοι σε ένα μεγάλο ¨κούρεμα¨. Μετά το ξαφνικό μπαμ, το πιθανότερο είναι να μας αφήσουν στη μοίρα μας.

   Και θα αναρωτηθείτε έπειτα τι άλλο θα έχουμε να χάσουμε; Αφού ένα μέρος της εθνικής μας κυριαρχίας το έχουμε ήδη παραχωρήσει…

   Η απάντηση είναι πολλά. Το πιο απλό είναι η είσοδος των ξένων σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας μας. Λίγο πιο επώδυνο είναι το σενάριο της εξαγοράς εταιριών σε εξευτελιστικές τιμές μέσω του Χρηματιστηρίου (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, ΟΛΠ, ΟΛΘ) στο 20% της λογιστικής τους αξίας. Συγκεκριμένα, μπορεί τώρα κάποιος με 50 δις € να αγοράσει όλο το χρηματιστήριο… και μη φανταστείτε ότι θα βγει χαμένος. Το χειρότερο σενάριο είναι η δημόσια περιουσία, όπως εκτάσεις φιλέτα (Ελληνικό και ΔΕΘ) κλπ. Μια νέα εποχή για τη χώρα μας θα έχει ξεκινήσει… η μεταπολίτευση θα είναι μακρινή και κακή ανάμνηση!

   Για όλους τους παραπάνω λόγους, είναι απαραίτητο ο καθένας να αφήσει το ατομικό, επαγγελματικό, συντεχνιακό ή ακόμα και πολιτικό συμφέρον ώστε να πάει λίγο πιο μπροστά η κοινωνία μας. Απομένει να δούμε το αν και το πώς!

CDS εναντίον κοινωνίας, μια θανάσιμη μάχη

   Τα τελευταία χρόνια η κερδοσκοπία χτυπάει κόκκινο. Έχει ξεκινήσει ένα πάρτυ – φαγοπότι σε διεθνές επίπεδο Τι είναι λοιπόν τα CDS; Credit Default Swap  ή με απλά λόγια είναι ένα είδος ασφαλιστικής κάλυψης πού διασφαλίζει το κεφάλαιο του επενδυτή, σε περίπτωση πού καταρρεύσει το αντικείμενο πάνω στο οποίο γίνεται η επένδυση. Δηλαδή διασφαλίζει ομόλογα τόσο κρατών όσο και επιχειρήσεων από τον επενδυτικό κίνδυνο.

Παράδειγμα: Έχω ένα κεφάλαιο για να επενδύσω σε ελληνικά ομόλογα. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που εκδίδουν τα ασφάλιστρα αυτά, αξιολογούν τη πιστοληπτική ικανότητα του δανειστή (οίκοι αξιολόγησης, σε επόμενη ανάρτηση…). Όσο μεγαλύτερη πιθανότητα χρεοκοπίας, τόσο μεγαλύτερο και το αντίτιμο για το ασφάλιστρο κινδύνου. Αν τελικά πληρωθώ από το δανειζόμενο παρά τον κίνδυνο, θα λάβω το κεφάλαιο και τους τόκους μείον την αξία του ασφάλιστρου.

Ποια είναι η διαφορά όμως των CDS;

   Τα CDS μπορούν να αγοραστούν ακόμα και από μη κατόχους ομολογιών. Απλά ποντάροντας / προβλέποντας μια μελλοντική χρεοκοπία και θέλοντας να κερδοσκοπήσουν από τη δυστυχία του εκάστοτε λαού.

   Κατ’ αντιστοιχία, φανταστείτε ότι μπορείτε να αγοράσετε ένα ασφάλιστρο για πυρκαγιά ενός σπιτιού που δεν σας ανήκει σε μία δασική περιοχή και να πληρωθείτε αν αυτό καεί. Δε θα πέρναγε από το μυαλό σας να ανάψετε ένα σπίρτο για να πληρωθείτε την αξία του σπιτιού που δεν έχετε;;;

   Αυτός ο αντικοινωνικός τζόγος, το δικαίωμα να μπορείς να ποντάρεις πάνω στη δυστυχία και το χάος ενός λαού δε θα μπορούσε ποτέ να αποτελέσει επενδυτικό προϊόν… παρά κάτι καθαρά κερδοσκοπικό. Ωστόσο, ο αντίλογος από την πλευρά των ιδρυμάτων είναι πως τα εν λόγω συμβόλαια δεν «κινούν» τις αγορές, απλώς ανακλούν τους φόβους των επενδυτών και τους βοηθούν να καλυφθούν έναντι μελλοντικών κινδύνων.

   Κατά την ταπεινή μας γνώμη, πρέπει να υπάρχει αυστηρότερη εποπτεία στην έκδοση των CDS. Ίσως για την Ελλάδα η οποία έχει το 2% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης να μην είναι τόσο επικίνδυνα. Το καμπανάκι για την Ιταλία έχει αρχίσει να χτυπάει… και είναι ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της Ευρώπης και του Ευρώ!

Do it like Iceland

   Η Ελλάδα είναι η πατρίδα της δημοκρατίας. Επίσης, η Ελλάδα ήταν αυτή η οποία έδωσε τα φώτα στο δυτικό κόσμο… μένοντας δυστυχώς η ίδια στο σκοτάδι! Βορειότερα, μια ευρωπαϊκή χώρα στις μέρες μας παραδίδει μαθήματα Δημοκρατίας. Αυτή δεν είναι άλλη από την Ισλανδία!

   Η Ισλανδία είναι μια νησιωτική χώρα, γεωπολιτικά απομονωμένη από την ηπειρωτική Ευρώπη. Καθότι είναι ηφαιστειογενές νησί, η έλλειψη πρώτων υλών έχει σαν αποτέλεσμα να υστερεί στο δευτερογενή τομέα (βιομηχανία, μεταποίηση) και η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η αλιεία. Παρότι έχει κάνει προσπάθειες στον τομέα της τεχνολογίας (λογισμικό, νανοτεχνολογία και ηλεκτρονικά), το ΑΕΠ της είναι περιορισμένο, περίπου 20 δις. $ ήτοι 15 δις Ευρώ.

   Η οικονομική κρίση προέκυψε όταν οι μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας (Landsbanki, Kaupthing Glituir) δημιούργησαν χρέη τα οποία ήταν αδύνατον και να ξεπληρώσουν. Αυτά δεν ήταν άλλα από επενδύσεις σε τοξικά ομόλογα της Lehman Brothers με αποτέλεσμα να μη μπορεί να δανειστεί λόγω υψηλού ρίσκου. Εν τω μεταξύ, η Κεντρική Τράπεζα της Ισλανδίας ήταν αδύνατο να εγγυηθεί την αποπληρωμή των χρεών των εν λόγω τραπεζών, διότι το συνολικό τους χρέος ύψους 50 δις ευρώ ήταν περίπου 6 φορές μεγαλύτερο από το ΑΕΠ της χώρας. Συνεπως, οι τράπεζες κατέρρευσαν.

    Αμέσως το κράτος ανέλαβε την διαχείριση των τραπεζών προκειμένου να τις οδηγήσει σε πτώχευση χωρίς να αναλάβει το χρέος τους και κατόπιν να συστήσει νέες τράπεζες μέσα από τις στάχτες των παλαιών. Η κυβέρνηση επιχείρησε να εγγυηθεί τις εγχώριες καταθέσεις των Ισλανδών, αλλά δήλωσε ότι οι ξένοι πιστωτές, οι οποίοι ήταν κυρίως Βρετανοί, θα λάβουν μόνο 5-15% των απαιτήσεών τους, διότι δεν μπορεί το κράτος να αναλάβει το βάρος των εσφαλμένων κινήσεων των τραπεζών. Ύστερα από περιπέτειες για κατάσχεση περιουσίας της Ισλανδίας στο εξωτερικό, η κυβέρνηση κατέληξε σε περίγραμμα λύσης με την Βρετανία και την Ολλανδία ώστε να καλύψει μέρος των απαιτήσεων μέσω δανείων. Ωστόσο η νέα κυβέρνηση του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος δεν κατάφερε να επικυρώση την απόφαση αυτή αφού

      Εν τω μεταξύ, οι έντονες εσωτερικές αντιδράσεις οδήγησαν τον Ιανουάριο 2009 στην παραίτηση της κυβέρνησης. Η νέα επιχείρησε να επικυρώσει δια νόμου συμβιβασμό με Βρετανία και Ολλανδία για την αποπληρωμή των τραπεζικών χρεών. Ωστόσο, στο δημοψήφισμα  της 6-3-2010, ο ισλανδικός λαός με ποσοστό 93,2 % ψήφισε "ΟΧΙ" στην καταβολή εκ μέρους του ισλανδικού κράτους ποσού 3,1 δις ευρώ, τα οποία είχαν δοθεί από την Βρετανία και την Ολλανδία για αποζημιώσεις πολιτών τους εξαιτίας της πτώχευσης της τράπεζας Landsbanki. Ομοίως απεφάνθη και σε νέο δημοψήφισμα της 9-4-2011 με ποσοστό 59,77%.

    Αλλά οι Ισλανδοί δεν στάθηκαν μόνο στην μη αποπληρωμή του εναπομείναντος χρέους και στην αλλαγή κυβέρνησης. Στις 27 Νοεμβρίου 2010 εξέλεξαν συντακτική συνέλευση 25 μελών για την προώθηση μεγάλων συνταγματικών αλλαγών σε τομείς όπως οι αρμοδιότητες του Προέδρου και η συμμετοχή των πολιτών στην δημοκρατική διαδικασία, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται και ποινική διερεύνηση του ζητήματος της χρεοκοπίας των τραπεζών, δεδομένου ότι υπήρξαν πληροφορίες περί  τραπεζικών δωρεών προς το τότε κυβερνών κόμμα της ανεξαρτησίας.

Παρακάτω παραθέτουμε μερικά γραφήματα για του λόγου το αληθές.

   Παρατηρήστε ότι μετά τη χρεοκοπία το 2008 το ΑΕΠ είχε αρνητικό ρυθμό, ωστόσο έχει αρχίσει να ανακάμπτει. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες στο 8μηνο του 2011, έχει βρεθεί πάλι σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

    Ο πληθωρισμός μετά τη χρεοκοπία σχεδόν διπλασιάστηκε με αντίκτυπο στο βιοτικό επίπεδο των Ισλανδών. Και αυτός όμως έχει υποχωρήσει σημαντικά.

   Ωστόσο οι επενδύσεις συνεχίζουν να έχουν καθοδική πορεία. Η χώρα που χρεοκοπεί δύσκολα ανακτά την εμπιστοσύνη των αγορών.

   Αντίστοιχα εμείς στην Ελλάδα, έχουμε δει κάποια βελτίωση διανύοντας τον τέταρτο χρόνο της ύφεσης – κρίσης; Πιάσαμε ποτέ έστω και ένα στόχο; Σε αντίθεση με την Ισλανδία έχουμε την τύχη να ζούμε σε μία χώρα με στρατηγική θέση γεωπολιτικά και πλούσιο ορυκτό πλούτο. Επίσης το χρέος μας είναι ποσοστιαία μικρότερο από αυτό της Ισλανδίας (145% αντί για 300%) και όμως απαίτησε καλύτερους όρους και τους πέτυχε. Και μαζί με τους καλύτερους όρους καλύτερες συνθήκες ζωής για τους πολίτες της. Ίσως είναι ώρα να μάθουμε κάτι από αυτό το success story πριν είναι πολύ αργά για μας στο Νότο!!!

Ευρώ vs Δραχμή… σημειώσατε διπλό???

   Πρόσφατα ακούμε ολοένα και περισσότερο να γίνεται λόγος για επιστροφή στο παλιό μας νόμισμα, τη δραχμή, εξοστρακίζοντας μας από τη ζώνη του Ευρώ για τα δημοσιονομικά μας παραπτώματα.

   Αρχικά, με τρόμο ομολογουμένως, παρατήρησα αρκετό κόσμο να είναι θετικός σε αυτή την προοπτική… και είναι κυρίως από δυο κοινωνικές ομάδες, τους ρομαντικούς και τους έχοντες πάγια συμφέροντα από το υπάρχον σύστημα. Για τους δεύτερους έχουμε μιλήσει σε παλαιότερες αναρτήσεις, δε θα ασχοληθούμε αυτή τη φορά. Απλά η Ελλάδα δεν τους ανήκει και πρέπει να το πάρουν απόφαση.

   Τι σημαίνει πρακτικά επιστροφή στη δραχμή; Ποιο θα είναι το οριακό σημείο ώστε να μην υπάρχει επιστροφή; Πως αυτό θα επηρεάσει την καθημερινότητα μας;

   Για να βγούμε από το Ευρώ θα πρέπει να χρεοκοπήσουμε. Όταν μια χώρα δηλώσει χρεοκοπία, ουσιαστικά δηλώνει αδυναμία να πληρώσει αυτά που οφείλει. Τότε γίνεται αναδιαπραγμάτευση του χρέους, αλλά με πολύ σκληρούς όρους για την χώρα, που επιβάλλονται από τους δανειστές συνήθως μέσω του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

   Αυτό πρακτικά μπορεί να μεταφράζεται σε απολύσεις, δραστική περικοπή μισθών - συντάξεων, μείωση κοινωνικών παροχών (σας θυμίζουν κάτι ως εδώ???), περιορισμό αναλήψεων από τις τράπεζες, κλείσιμο ή και κρατικοποίηση τραπεζών, κρίσιμη έλλειψη ρευστότητας στην αγορά, αδυναμία αποπληρωμής δανείων από ιδιώτες και επιχειρήσεις, περιορισμό εισαγωγών μέχρι έλλειψη βασικών αγαθών.

   Στο χειρότερο σενάριο υπάρχει η πιθανότητα να βρεθούμε εκτός Ευρώ, να γυρίσουμε στις δραχμές και να γίνει πολύ μεγάλη υποτίμηση της «νέας» δραχμής! Από την ισοτιμία 1€ = 340,75 δραχμές, θα έχουμε κάποιο πολλαπλάσιο που δεν το γνωρίζουμε με ακρίβεια… απλά φανταστείτε ότι

·         Τα χρήματα μας θα χάσουν την αξία τους, καθότι με το να τυπώσουμε νέα χρήματα για να καλύψουμε τις ταμειακές μας ανάγκες θα εκτοξευθεί ο πληθωρισμός στα ύψη

·         Αντίστοιχα, ανάλογα με το πολλαπλάσιο της νέας ισοτιμίας θα πολλαπλασιαστεί και το εξωτερικό χρέος της χώρας μας

·         Οι εισαγωγές θα γίνουν πολύ ακριβές με αποτέλεσμα να μη μπορούμε να εισάγουμε, όχι μόνο είδη πολυτελείας, αλλά και βασικά όπως πετρέλαιο και πρώτες ύλες

·         Οι τιμές των εισαγόμενων ειδών θα αυξηθούν τόσο πολύ που οι περισσότεροι δε θα έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν. Και εντάξει αν είναι τσίχλες, αν όμως είναι φάρμακα…?

·         Θα υπάρξει πολύ μεγάλη εκροή κεφαλαίων από τη χώρα μας με αποτέλεσμα η υπό-χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα, του μόνου υγιούς και παραγωγικού τομέα της Ελλάδας. Συνέπεια θα είναι να κλείσουν ακόμα περισσότερες επιχειρήσεις και να υπάρχει δραματική αύξηση της ανεργίας

·         Η κοινωνικοπολιτική κατάσταση θα παραμείνει ίδια… όσοι τρώγανε θα εξακολουθήσουν να τρώνε, μάλιστα ανενόχλητοι στα τσιφλίκια τους

·         Ίσως το βασικότερο απ’ όλα όμως να είναι το έλλειμμα εμπιστοσύνης. Για να βγούμε πάλι στις διεθνείς χρηματαγορές και να δανειζόμαστε σε λογικά επιτόκια θα περάσει πολύς καιρός… και θα είναι δύσκολος ο καιρός αυτός

Θέλει κανείς οτιδήποτε από τα παραπάνω; Θέλει κανείς μία Ελλάδα με αυτές τις προδιαγραφές για την επόμενη γενιά; Ο δρόμος του Ευρώ αποτελεί μονόδρομο και όλα τα κομματικά παρακλάδια μέσω των καναλιών καλά θα κάνουν να εξαφανιστούν!